Ring ekonomiczny- analitycy o Funduszach Inwestycyjnych Zamkniętych (FIZ).

Pytania:

1. Czy obecnie polscy inwestorzy chętnie lokują kapitał w certyfikatach funduszy inwestycyjnych zamkniętych?

2. Jak ocenia Pan(i) perspektywy rozwoju rynku funduszy inwestycyjnych zamkniętych w Polsce?

3. Czy przeciętny polski inwestor ma dużą wiedzę w zakresie inwestowania za pomocą funduszy? Czy stosuje określone strategie inwestycyjne, zarządza ryzykiem - czy wręcz przeciwnie, niewiele wie na temat funduszy inwestycyjnych?

Sebastian Buczek, Prezes Zarządu Quercus TFI

1. W ostatnich miesiącach widać wyraźną zmianę nastawienia do funduszy zamkniętych. Inwestorzy zdecydowanie chętniej niż dotychczas lokują środki w certyfikaty inwestycyjne emitowane przez tego typu fundusze. Głównym powodem są dobre stopy zwrotu wygenerowane przez niektóre fundusze zamknięte w 2010 r. i pierwszych miesiącach roku bieżącego.
2. Jest to relatywnie nowa grupa produktowa. Cechą charakterystyczną funduszy zamkniętych jest duża elastyczność polityki inwestycyjnej. Oczywiście nie gwarantuje to zysków, ale daje zarządzającym większe możliwości niż w przypadku klasycznych funduszy otwartych. Minusem funduszy zamkniętych jest ograniczona płynność, tzn. inwestorzy mogą z nich wyjść raz na kwartał lub raz w roku, a czasami jeszcze rzadziej.
3. Osoby, które już inwestują, najczęściej mają pewne doświadczenie. Ale prawdziwa jest ciągle teza, że poziom edukacji inwestycyjnej jest niski i osiąga się go, niestety, często dopiero po tym, jak się w coś zainwestuje. Dlatego jeśli ktoś nie ma odpowiedniej wiedzy, niech zaczyna od inwestowania mniejszych kwot, aby najpierw zdobyć parę doświadczeń. Dopiero później można myśleć o większych inwestycjach.

Emil Łobodziński, Analityk Investors TFI

1. Zdecydowanie tak. O ile chęć do lokowania w fundusze inwestycyjne jest nadal niewielka po kryzysie z 2008 roku, o tyle, jeśli już środki są wpłacane, to płyną przede wszystkim do funduszy zamkniętych.

2. Perspektywy są bardzo dobre. Na świecie cały czas obserwuje się tendencje do napływu środków do funduszy tzw. alternatywnych (np. fundusze hedgingowe, private equity, ETF itp). Jednym słowem do funduszy, które są w znacznie mniejszym stopniu regulowane przez Nadzór, posiadają bardziej elastyczną politykę inwestycyjną i dobre wyniki. W Polsce tego typu fundusze tworzone są właśnie jako zamknięte. Pozwalają one na znacznie większą elastyczność z punktu widzenia zarówno inwestora, jak i zarządzających. Do tego zwykle mają niższe koszty funkcjonowania, ale, co najważniejsze, mogą stosować strategie inwestycyjne często niedostępne dla funduszy otwartych. Trzeba tez zaznaczyć, że rozwój funduszy zamkniętych w Polsce związany jest z tworzeniem tzw. prywatnych funduszy, skierowanych do jednego inwestora, co umożliwia optymalizację podatkową.

3. Przeciętny inwestor to bardzo niejasne pojęcie. Wśród osób inwestujących bezpośrednio w fundusze są zarówno osoby z dużą wiedzą, jak i osoby bez żadnego przygotowania. Ponadto część inwestorów inwestuje w fundusze pośrednio np. poprzez polisy ubezpieczeniowe, co nie wymaga od nich wiedzy w tym zakresie. Generalnie jednak wydaje się, że większość inwestorów ma niewielką wiedzę o funduszach, a już zdecydowanie brakuje im wiedzy o tym, jak budować strategie oparte na funduszach i zarządzać ryzykiem oraz jak dopasować strategie do cyklu gospodarczego. Zdobycie takiej wiedzy nie jest zbyt trudne, jednak wymaga trochę czasu oraz systematycznego (choć niekoniecznie codziennego) śledzenia najważniejszych informacji z gospodarki.

Anna Zalewska, Starszy Analityk, Analizy Online

1. W pierwszych czterech miesiącach tego roku ¾ pozyskanych środków trafiło do funduszy o charakterze zamkniętym. Kapitał pozyskują przede wszystkim rozwiązania szyte na miarę, czyli przygotowane dla indywidualnych inwestorów, którymi mogą być zarówno klienci bardziej zamożni, jak i firmy. Dużym zainteresowaniem cieszą się także specyficzne rozwiązania przeznaczone dla szerokiego grona odbiorców, mające konstrukcję funduszu zamkniętego, dzięki której mają szersze możliwości inwestycyjne (m.in. kilka funduszy absolutnej stopy zwrotu).

2. Perspektywy dla rynku funduszy zamkniętych są bardzo dobre. Ostatnie kilka lat wyraźnie wskazuje na dominację funduszy aktywów niepublicznych, zarówno pod względem liczby zezwoleń organu nadzoru, jak i pozyskiwanych środków. Blisko 90% z zarejestrowanych w zeszłym roku funduszy inwestycyjnych to fundusze zamknięte. W tym roku ta tendencja się utrzymuje. Z rozwiązań tych korzystają przede wszystkim bardziej zamożni inwestorzy, m.in. w celu optymalizowania swojej działalności, a także firmy - dla potrzeb własnej grupy kapitałowej.

3. Niestety wiedza przeciętnego inwestora w zakresie inwestowania w fundusze nie jest na ogół zbyt duża. Nierzadko inwestycja w dany fundusz jest dość przypadkowa. Klienci często nie zdają sobie sprawy, że u innego dystrybutora (czyli najczęściej w okienku innego banku) mogą mieć podobny produkt, ale charakteryzujący się lepszą jakością. Poza tym często podejmujemy decyzje, bazując na emocjach, a także w oparciu o zachowanie innych. Tylko o niewielkiej liczbie klientów można powiedzieć, że stosują określone strategie, pasywne, czy też zarządzając swoimi środkami w sposób aktywny.

Wojciech Dreżewski, Zespół Rozwoju Produktów KBC TFI

1. Szczególnie obecnie, po okresie gwałtownej hossy w latach 2003-2007 oraz niespotykanej w najnowszej historii bessie z roku 2008 -2009, inwestorzy zaczęli dostrzegać,  jak zmienne potrafią być giełdy, zarówno krajów rozwiniętych, jak i rozwijających się. Nauczeni doświadczeniami ostatnich lat zdecydowanie przychylniej patrzą w stronę rozwiązań alternatywnych. Te oferują właśnie fundusze zamknięte, ze względu na szersze spektrum możliwości inwestycyjnych. Dobrym przykładem mogą być tu oferowane przez KBC TFI fundusze z ochroną kapitału, które cieszą się obecnie bardzo dużym zainteresowaniem.

2. Rosnące regulacje i surowszy nadzór Unii Europejskiej nad funduszami otwartymi, a tym samym coraz większe ograniczenia inwestycyjne, z którymi borykają się zarządzający nimi doradcy inwestycyjni, prowadzić będą do rozwoju rynku funduszy zamkniętych. Fundusze inwestycyjne zamknięte wypełniają tę lukę, pozwalając na inwestycje na rynkach niszowych o małej płynności, ale wysokim potencjale wzrostu, przy wykorzystywaniu instrumentów finansowych niedostępnych (a przynajmniej nie w tym samym zakresie) dla funduszy otwartych. Nie stanowią one dla siebie wewnętrznej konkurencji, a raczej doskonale się uzupełniają. Porównując sytuację do tej w rozwiniętych krajach europejskich, myślę, że obydwie formy inwestowania mają lata swojej największej świetności cały czas przed sobą.

3. Polscy uczestnicy funduszy (w szczególności funduszy akcji) mieli przez ostatnie lata znakomity moment, aby w praktyce doświadczyć (niekiedy boleśnie) wszystkich plusów i minusów związanych z inwestycjami w fundusze. Oczywiście nie był to problem osób odpowiedzialnie podchodzących do tematu inwestycji. Na szczęcie dzięki nabytym doświadczeniom coraz mniejsza grupa inwestorów podejmuje  pochopne i spekulacyjne decyzje inwestycyjne.

Z pomocą przychodzą tutaj regulacje prawne (dyrektywa MIFID) wymuszające na dystrybutorach prawidłowe określenie skłonności do ryzyka każdego klienta i obowiązek rzetelnego informowania o wszelkich aspektach związanych z ryzykiem towarzyszącym inwestycji w dany fundusz. Coraz większa grupa dystrybutorów unowocześnia również swoje narządza i aplikacje. Pozwalają one w obrazowy sposób przedstawić inwestorowi  całość jego portfela funduszy i prześledzić historyczne zachowanie poszczególnych jego elementów. Ma to znakomite walory edukacyjne. Przykładem może być tu wprowadzany właśnie w Kredyt Banku program „Nawigator” pozwalający doradcy i klientowi  wspólne planowanie decyzji, w jaki fundusz, kiedy i na jak długo inwestować.

Adam Zaremba, Analityk Idea TFI

1. Tradycyjne fundusze zamknięte dla inwestorów detalicznych nie cieszą się obecnie dużym zainteresowaniem. Powodów jest cały szereg: od niskiej płynności, po rzadkie wyceny. Dodatkowo, klasy aktywów, które tradycyjnie opakowywano w fundusz zamknięty, nie budzą obecnie najlepszych skojarzeń. Zupełnie inaczej ma się sytuacja FIZów szytych na miarę w celu optymalizacji podatkowej, na które popyt nie słabnie.

2. Dla funduszy zamkniętych adresowanych dla inwestorów detalicznych pojawiła się na rynku mocna konkurencja w postaci ETF. Produkty tego typu są wygodniejsze, tańsze i płynniejsze. Z drugiej strony, sentyment wobec rynku nieruchomości wciąż nie jest najlepszy, a bardziej egzotyczne lokaty częściej ubierane są w szaty struktur lub tradycyjnych funduszy. Jednak rozwój rynku funduszy służących optymalizacji podatkowej jest niezagrożony.

3. Wiedza inwestorów nieustannie rośnie, jednak wciąż najczęściej istotniejsze są emocje i obawy o powtórkę niedawnego kryzysu niż chłodna kalkulacja. Warto jednak pamiętać, że przekazując pieniądze do funduszu, zdajemy się na doświadczenie i kompetencje zarządzających. Co więcej, na rynku rośnie i profesjonalizuje się branża pośredników finansowych, którzy pełnią w pewnym sensie funkcję zaufania publicznego. Ich celem jest pomoc inwestorom w odnalezieniu się w skomplikowanym gąszczu produktów i dokonaniu najlepszego wyboru.

Trend, miesięcznik o sztuce inwestowania